• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası
  • https://www.facebook.com/kitapkonagi
  • https://api.whatsapp.com/send?phone=+905334645270
Okuyalım, Okutalım
Takvim
Site Haritası
Abdullah Küçük
abdullah.kucuk@hotmail.com.tr
Nasıl Başlarsa Öyle Mi Gider
27/07/2020

Batıdan almıştık romanı.

Neler almadık ki Batıdan? Ne çok şeyler aldık Batıdan zaman içerisinde.

Anayasalardan tutun yasalara, yönergelere değin. Bünyeye uyar mı uymaz mı demeden tercüme ettik dokümanlarından her türlü çalışmalarını. Sonra peyderpey uygulamaya koyduk.

Parlamenter Demokrasiyi, teknolojiyi. Oysa koskoca bir imparatorluğun nesliydik, az değil, altı yüz yirmi dört yıl hükmetmiştik birçok şeyini aldığımız Batının çoğu ülkelerine ve beş kıtaya.

Sonra da bir devlet nasıl kurulmalı deyip...

Ama gördük ki ufak bir çıkar meselesinde özlerine tee ortaçağdaki ruh âlemine dönüveriyorlar. Sadece, doksanlı yılların ortalarına dek süren ve tam göbeklerinde olup biten katliamlara sessiz kalmaları buna apaçık delildir. Bosna Hersek halkına yapılanları hatırlatıyorum. Onu da geçtik, şu pandemi döneminde birbirlerinin maskelerine el koymalarına ne demeli?

Nereden girdi bu mesele araya? Benim meselem romandı.

Hani romanı da batıdan aldık demiştim. Bin sekiz yüzlü yıllardaki bizim elit atalarımız, Yusuf ile Züleyha, Leyla ile Mecnun okurlarken, ahalimiz de evlerinde eğer bir okuryazar varsa, Cenk Hikâyeleri dinlerlerdi, Hazreti Ali’nin ya da Battal Gazi’nin.

Oysa o sırada batıda ve Rusya’da Turgenyev, Gogol, Dostoyevski, Tolstoy, Dickens, Stendhal, Puşkin gibi büyük romancılar romanlarını yazıyorlardı.

İşte tam o zamanlara denk, 1872 yılında Şemsettin Sami adlı Arnavut asıllı biri çıkar, ilk Türkçe roman için kolları sıvar. Kendisi aynı zamanda ansiklopedi uzmanıdır. İlk eğitimini de Bektaşi Tarikatından almıştır. Öyle az buz bir adam da değildir. Bildiği birçok dillerin dışında Yunanca, İtalyanca, Fransızca gibi dilleri de öğrenir.

Durun, durun bitmedi, bu çok ilginç, marifetli adamın yaptıkları. Daniel Defoe'dan Robinson CrusoeVictor Hugo'dan Sefiller romanlarını Türkçe'ye çeviren adamdır.

Batıdan mı esinlendi kendisi mi akıl etti bilmediğimiz bu Şemsettin Sami, Taaşşuk-ı Talat ve Fıtnat adında ilk Türkçe romanı yazar. Dahası, bugüne dek hazırlanmış en kapsamlı Arapça-Türkçe lugat olan Kamus-ı Arabi adlı büyük sözlüğü fasıl fasıl çıkaran da bu adamdır.

Kişisel özelliklerine gelince; bir takım kaynaklar Şemsettin Sami’nin İslamiyet ile Sosyalizmi bağdaştıran Osmanlı aydınlarından biri olduğunu yazar. Ona göre Komünizm lanetlenmeli fakat Sosyalizm yüceltilmelidir, insanlığın kurtuluşunu Sosyalizmde görür.

İşte bu kadar donanımlı, kültürlü, batı medeniyetini bilen, Türkçe'ye hâkim bir adamın romanın konusuna gelince şaşırıp kalıyorsunuz.

On dokuz yaşındaki Talat Bey, sarayda ‘kalem’de çalışmaktadır (kendisi de uzun yıllar kalemde çalışmıştır). Birdenbire bu oğlan zayıflar, iştahtan kesilir falan, âşık olmuştur. Kime, Tütüncü Hacıbaba’dan tütün alırken cumbada oturduğunu gördüğü Fitnat’a. Görür görmez vurulur. Kız on beş yaşında. Aslında Hacıbaba kızın üvey babası. Annesi kendisi bir yaşındayken ölmüştür. Hikâye bu ya, Fitnat da aynı anda âşık olur bu gence. Talat, Fitnat’la görüşebilmek için, kadın kılığına girerek Fitnat’a nakış dersi veren kadından ders alır... Velhasıl, kadın kılığında Fitnat’ın evine girip çıkmaya başlar. Fakat bu Hacıbaba, Fıtnat’ı, Ali Bey adında, Üsküdar’da yaşayan zengin biriyle evlendirir. Lakin Fitnat devamlı ağladığı için ayrı odalarda yatarlar. Bir gün Ali Bey kıza yaklaşmak girişiminde bulunur, Fitnat derhal bir çakıyla kendini öldürür.

Kadın kılığında konağa gelen Talat, gözleri önünde Fitnat’ın ölüp gittiğini görünce düşer ölür.

Durun bitmedi. Fitnat’ın koynundaki muska sanılan mektubu okuyan Ali Bey, Fitnat’ın babası olduğunu öğrenir, çıldırır, altı ay sonra o da ölür.

Bu romanın yazılmaya başlandığı yıl 1872.

Bir sürü hikâyeyi hatırlatmıştır bu kısa özet sizlere, içerisi tesadüflerle dolu. Televizyonlardaki alt yazılar gibi hızlıca geçip gitmişlerdir zihninizden benzer (kimi absürt) öyküler birer birer.    

Her şey, bu ilk romanımızla başlamış gibi, değil mi?

Bu ilk romanımızın konusunun unsurları bir salgın gibi çoğu hikâyelerimize, romanlarımıza ve daha çok da seksenli yıllara dek süren Yeşilçam senaryolarına sirayet etmiştir.

Mesela kitabı okurken aklıma ‘Şabaniye’ filmi gelmişti, nasıldı konusu? Kan davalısı kendisine âşık olmakta, kendisi de kanlılarının kızlarına âşık olmakta, bu nedenle kadın kılığına girmekte.. Böyleydi herhalde. Âşıkların kavuşamamasına özgü binlerce benzer hikâye ve trajik sonlar. Ve bunun gibi bir sürü şey...

Shakespeare'in Romeo-Juliet’inin sonu da trajik değil miydi? Tıpkı Shakespeare’den çok çok önce ve Doğuda yazılan Leyla-Mecnun, Ferhat-Şirin, Kerem-Aslı, Tahir-Zühre, Yusuf-Züleyha öykülerindeki gibi.   

Bir ağacın kökü, özü neyse hep aynı meyveyi verir, eğer ağaca aşı yapılmamışsa!

(Aşı da Çin icadıydı herhalde?)

Yani demem o ki;

Bir kültür nasıl doğmuş, nasıl başlamışsa öylece devam mı ediyor? Ara ara aşılar yapılarak...

(Not: Her ne kadar Şemsettin Sami’nin Taaşşuk-ı Talat ve Fıtnat romanına ilk Türkçe roman dediysek de bazı kaynaklar, 1851’de yayımlanan Vartan Paşa’nın (Hovsep Vartanyan) Türkçe yazılıp Ermeni harfleriyle basılan Akabi Hikâyesi'ni ilk Türkçe roman olarak gösterirler.)

 



497 kez okundu. Yazarlar

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın

Yazarın diğer yazıları

Ev Hapsi Günlerinden - 02/09/2021
Salgının kısıtladığı günlerde...
Kitap Korkusu - 18/06/2021
Kitap korkusu öyle azımsanacak bir korku değildir...
Sanatçıya Nasıl Bakılmalı - 25/05/2021
Necip Fazıl Kısakürek Anısına
Ne Söylediğin Değil, Nasıl Söylediğin Önemlidir - 11/05/2021
Hayırlı bayramlar...
Romancılar İçin Tarih Bilgisi Şart Mıdır? - 09/04/2021
Tarih bilgisi ve nesnellik
Kabullendiğimiz Fikirler Kendimize mi Aitler? - 12/03/2021
Otobüste Unutulan Dergi
Şaşmak Şaşakalmak - 10/02/2021
Şaşırmak-şaşırmamak, şaşmak-şaşmamaktan başka bir şeydir.
Yazar mı? Yazan mı? - 22/01/2021
Mesele, biz yazalım, siz okuyunuz meselesi midir?
Memleket Hikâyeleri - 30/12/2020
Refik Halit Karay
 Devamı
Fikir Konağı
Abdullah Küçük
Ev Hapsi Günlerinden

Ali Haydar Koyun
Rakamlarda büyük, güç de zayıf olan topluluk

Derya Kadıoğlu
Egoizm

Fırat Han Koçak
Dünyayı Sömüren Küresel Çeteler - 3

Hanife Mert
Eylül ve Hüzün

Zehra Gaylan Yüksekkaya
Sabır Denizinin Akıntılı Suyu

Abdullatif Acar
Umut Adına Martı Olmak

Afşin Selim
Kitapla Diriliş

Ahmet Aytaç
Yazmak kolaydır, Okutturmak büyük marifet ister...

Altun Özmeşe
Kalpteki Kor Parçası

Aslı Ersoy
Zıtlıkların Öğretisi*

Aynur Hazar
Nice Ömürler Eskir Yaşamanın Teninde

Ayşen Kurban
Eksiğim

Aytekin Duran
Görmek ve Duymak Nasıl Bir Duygudur...

Beyhan Uygur
Şekerci Dede ve Tonton Eşi

Burak Kılıçaslan
Burak Kılıçaslan: Emin Demir ile "Ferman" Üzerine Bir Söyleşi

Çağrı Cebeci
Çağrı Cebeci: Yaşlılık

Dilruba Başak
Her Şey Sevince Güzel

Diyanet İşleri Başkanlığı
Öfkeye Hakim Olmak

Engin Dinç
Dil Belası

Ergül Yılmaz
Bir Demet Şiir

Gamze Karadağ
Kayahan Demir: Gaipten Sesler

Gamze Parlak
İnsanlık Nereye Gidiyor

Gözde Karadağ
Gözde Karadağ: Hakan Yusuf Yılmaz - Alpagut Budun 1 Beklenmedik Keşif

Gülhan Teke Genç
Evrildik (mi?)

Hatice Yatkın Yetişen
Adımı Unutma (İmza: Kadın) / Kitap Yorumu

Havva Yaşar
Tefekkür Üzerine Hasbihal

Hayrettin Gönül
Zaferimiz Daha Bir Yaşında!

İbrahim Ethem Gören
Bir Burak bekleniyor!

İlhan Özgür
Türk Eri

Kaşif Meriçli
Kaşif Meriçli: Little Fugitive

Mahmut Ferhat Alptekin
Demokratik Sol

Mecbure İnal Vela
Çizdim, oynamıyorum!

Mehmet Aydın
Ömer Faruk Kaya: Sus ve Bana Aşkı Anlat

Merve Güney
Güneşin Kızı Biterken

Meryem Seyda Parlak
Psikoloji’ye (Ruh Bilimine) Olan İhtiyaç

Muharrem Dere
Doğu, Batı. Dost, Düşman! Kime Göre?

Murat Ginlik
Kısacık ve Çok Uzun Bir Hikâye

Murat Şaşzade
Küçük Tuhaflıklar

Mustafa Gündoğdu
Ölüm Var...

Nagihan Örsel
Sadece SEN!

Nazan Arısoy
Yağmur'un Aşka Teslim Oluşu

Necati Dilek
Uğruna Şiirler Yazılan Kadın

Necdet Bayraktaroğlu
Büyük Türk Devlet Adamı Timurhan'ın Hayatı, Vasiyeti ve Yasası olan Tüzükat-ı Timur

Nermin Güday Kaçar
Asker Yolu Beklerim

Nurcan Dağ
Yalancı Pollyanna Kitap İncelemesi

Nurhan Işkın
Dedemin Saati

Nurittin Günay
Babamın Jübilesi

Özlem Akşit
Selamlaşma Geleneğinin Toplum ve Gençliğimiz İçin Anlam ve Önemi

Pakize Şeyma Kandemir
Salgının Yeni Yazarları 1

Selahattin Doğan
İyilikde İnatlaşmak

Şükran Pınarcan
Duran Çetin Cüneyt kitabı yorumu

Turan Yalçın
Çay Felsefesi

Yasemin Ilgın
Yasemin Ilgın: Hayallerim

Zeynep Didem Gezgin
Merhamet